Hayal kırıklığına uğramış Tunuslular cumhurbaşkanlığı referandumu için sandık başına gitti

Üzerinde yayınlanan: 25/07/2022 – 17:42Değiştirilmiş: 25/07/2022 – 17:45

Tunuslular, gücü devlet başkanı Kais Saied’in elinde toplayan bir başkanlık rejimi oluşturması beklenen anayasa referandumu için Pazartesi günü sandık başına gidiyor. Pek çok uluslararası gözlemci, başkent Tunus’taki bir sandıkta yapılan oylamayı sadece bir güç gaspı olarak görürken, pek çok kişi Arap Baharı’nın soğuduğu on yıllık siyasi ve ekonomik istikrarsızlığın sayfasını çevirmek istediklerini söyledi.

Birkaç seçmen hızla oylarını kullandı ve polis memurları Tunus’un Cité Olympique bölgesindeki Mongi Slim okulunun avlusunda onları izlerken dışarı çıktı. Bu sandıktaki düşük katılım sayesinde, insanların önerilen yeni anayasayı oylaması sadece on dakika sürüyor.

Tunusluların Ekim 2014’te ülkenin ilk özgür ve adil parlamento seçimlerinde oy kullandığı yer ve zamanda bu sandıktaki atmosferde büyük bir tezat vardı. Sekiz yıl önce muazzam bir coşku vardı; bazı seçmenler Tunus bayrağına sarılı halde geldiler. Bu sefer, bir acı, hatta öfke duygusu fazlasıyla elle tutulurdu. Burada görüşülen her seçmen, Tunus’ta Arap Baharı başladıktan sonra ülkeyi sarsan ve 2011 devrimini hızlandıran istikrarsızlığa sırt çevirmeyi umarak Başkan Saied’in önerdiği yeni anayasayı desteklediklerini söyledi.

Adel Ouennich, oy kullandığını kanıtlayan parmağındaki mürekkep lekesini gösteriyor. © Mehdi Chebil, Fransa 24

“Bu oy çok özel çünkü İslamcılardan kurtulacak! Adel Ouennich, İslamcı parti Ennahda’nın devrim sonrası hükümetlerde oynadığı önemli role atıfta bulunarak, bugün sandıkta bu yüzden dönüyoruz” dedi. 56 yaşındaki mühendis, “Ülkeye güçlü bir liderlik sağlayacak, her şeye gücü yeten bir başkana sahip olmaktan yanayım,” diye devam etti. “Herkesin parayı harcadığı zayıf hükümetlerden çok daha iyi.”

Aslında Saied, birçok kişinin Temmuz 2021’deki darbesi olarak gördüğü zamandan bu yana muazzam cumhurbaşkanlığı yetkilerine sahip. 2014 anayasası. Yargı ve medya gibi bağımsız aktörler fiilen onun kontrolü altına alındı.

Oy verme yerleri, genellikle uzun bir süre olan ve insanları dışarı çıkmaya ve oy kullanmaya teşvik etmesi beklenen sabah 6'dan akşam 10'a kadar açıktır.

Oy verme yerleri, genellikle uzun bir süre olan ve insanları dışarı çıkmaya ve oy kullanmaya teşvik etmesi beklenen sabah 6’dan akşam 10’a kadar açıktır. © Mehdi Chebil, Fransa 24

Bu referandum, Saied’e hesap verebilirlik olmaksızın geniş yetkiler veren bir sistemi sağlamlaştırarak, bu değişiklikleri kanunda düzenlemeyi amaçlıyor.

Ancak birçok Tunuslu, bu endişeleri sadece prosedürel sorunlar olarak gördükleri için hayal kırıklığı yaratıyor. Ebeveynleri ve oğluyla birlikte oy kullanmaya gelen Sarah Boughriba, “Bu yeni anayasa harika değil ama ilerledikçe daha iyi hale getirebiliriz” dedi. Arap Baharı sonrası Tunus’ta kalıcı bir otoriter rejimin mümkün olmadığını savunan 28 yaşındaki, “Ülkeyi temizleyen bir parça diktatörlüğe sahip olmaktan korkmuyoruz” dedi. “Bir kez diktatörden kurtulduk, böylece tekrar yapabilelim.”

Sarah Boughriba (ortada, oğlunu tutuyor) ailesiyle birlikte oy vermeye geldi.

Sarah Boughriba (ortada, oğlunu tutuyor) ailesiyle birlikte oy vermeye geldi. © Mehdi Chebil, Fransa 24

Seçmenlerin oybirliğiyle Saied’in yeni anayasası lehinde olduğunu görmek şaşırtıcı değil. Muhalefetin çoğunluğu, demokratik gerilemenin meşrulaştırılmasını istemedikleri için anketleri boykot ediyor. Bu nedenle, bu referandumda katılım en büyük sorundur. Yüksek bir çekimserlik oranı, Saied’in halkın “hala onun tarafında” olduğunu iddia etmesine izin verecektir. Düşük bir çekimserlik oranı onun popülist söylemini zayıflatabilir ve muhalefet Tunusluların çoğunluğunun yeni rejimi reddettiğini iddia edebilir.

Ancak, bu referandumda söz konusu meselelerin tartışılmasına ekmek ve tereyağı konularının ne kadar hakim olması dikkat çekiciydi.

Mongi Slim ilkokulundaki seçmenler bir sonraki seçmenin gelmesini bekliyor.

Mongi Slim ilkokulundaki seçmenler bir sonraki seçmenin gelmesini bekliyor. © Mehdi Chebil, Fransa 24

Boughriba, “Beş yıldır Fransa’da yaşıyorum” dedi. “Yurda hasretini çekiyorum ama burada işlerin nasıl gittiğini görmek bana acı veriyor. Arkadaşlarım arasında tüm üniversite mezunları göç ediyor. Bıktık; bu böyle devam edemez.”

Birkaç mil ötede, işçi sınıfı bölgesi Ettadhamen’de, küçük ama sürekli bir seçmen akışı, bir ilkokula akın etti ve o gün için bir sandık merkezine dönüştü. Okul, Tunus’un merkezindekilerden daha kötü durumda. Burada da bir acılık duygusu hakimdir.

Habib Guerbouj (ortada) ve arkadaşları, önerilen anayasa reformları lehinde oy kullandıktan sonra Tunus'un işçi sınıfı Ettadhamen bölgesindeki bir kafede kağıt oynuyorlar.

Habib Guerbouj (ortada) ve arkadaşları, önerilen anayasa reformları lehinde oy kullandıktan sonra Tunus’un işçi sınıfı Ettadhamen bölgesindeki bir kafede kağıt oynuyorlar. © Mehdi Chebil, Fransa 24

“Diktatör Bin Ali’nin devrilmesinden sonra, demokrasi ile insanların Avrupa’da sahip olduğu hayatlara kavuşacağımızı düşündük. Durumumuz aslında daha da zorlaştı. Hala aynı maaşları alıyoruz ama her şey daha pahalı hale geldi ve kredi maliyeti de arttı. Ortaokul beden eğitimi öğretmeni Mohsen Bechedly, ayın son on gününde kemerlerimizi gerçekten sıkmamız gerekiyor çünkü aksi takdirde paramız biterdi” dedi.

51 yaşındaki genç, “Biz Tunuslular basit bir yaşam istiyoruz” diye devam etti. “Karayiplerdeki tatillerden bahsetmiyoruz – sadece çocuklarımızı düzgün bir şekilde besleyebilmek ve giydirebilmek istiyoruz. Bu yüzden bizi son on yıldan kurtaracak birini arıyoruz.”

Beden eğitimi öğretmeni Mohsen Bechedly (sağda), oy pusulasını kullandıktan sonra sandık merkezinde bir personel üyesinin elini sıkıyor.

Beden eğitimi öğretmeni Mohsen Bechedly (sağda), oy pusulasını kullandıktan sonra sandık merkezinde bir personel üyesinin elini sıkıyor. © Mehdi Chebil, Fransa 24

Bu makale orijinalinden Fransızca olarak uyarlanmıştır.