Milyarder Mo İbrahim, Afrika’nın gazı konusunda ‘ikiyüzlülüğe’ saldırdı | Gaz

Afrika’nın en zengin girişimcilerinden biri olan telekom milyarderi Mo İbrahim, gelişmiş ülkeleri Afrika ülkelerini geniş gaz rezervlerini kullanmaktan vazgeçirmeye çalışmakla eleştirdi.

İbrahim, Guardian’a verdiği bir röportajda şunları söyledi: “Herkes için dengeli ve adil bir politikaya ihtiyacımız var. Gaz geçişimiz için faydalı olabilir… [Those who say otherwise] ikiyüzlüdür.”

Afrika’nın gaz rezervleri, dünyanın en yoksul insanlarından bazılarına güç sağlamak için kullanılmalı, dedi. “Elektriksiz 600 milyon insanımız var. İnsanların gücü yoksa kalkınmayı nasıl düşünebiliriz? Nasıl eğitime, hastanelere, iş dünyasına, şirketlere, sosyal hayata, televizyonlara, tabletlere, bilgisayarlara ne olursa olsun sahip olabiliriz? Kalkınma bizim için önemli bir konu ve güç çok önemli.”

“Afrikalıların kendi gazlarından bir miktar pay almalarını sağlamanız gerekiyor ama biz ihraç edeceğiz, evet” diye ekledi.

Afrika’nın gazı ve ülkelerin bundan nasıl yararlanabilecekleri ve nasıl kullanabilecekleri sorusu, önümüzdeki ay Cop27 BM iklim zirvesinde önemli bir parlama noktası olacak.

Kıta, küresel sıcaklıkları, ülkelerin geçen Kasım ayında Glasgow’da düzenlenen son BM iklim zirvesi olan Cop26’da hedefledikleri 1.5C eşiğinin çok ötesine yükseltmeye yetecek kadar gaza sahip. Bu amaca bağlı kalmak, büyük olasılıkla gazın ne kadarının çıkarıldığını sınırlamak veya ortaya çıkan karbondioksiti yakalama ve depolamanın yollarını kullanmak anlamına gelebilir – henüz önemli bir ölçekte kanıtlanmamış pahalı bir teknoloji.

İbrahim’in hayır kurumu Eylül ayında bir rapor yayınladı ve Afrikalıların enerji kullanımlarını yalnızca gaz yoluyla üç katına çıkarmalarının küresel karbondioksit emisyonlarına %1’den daha az katkıda bulunacağı sonucuna vardı.

“Bunlar fakir insanlar – fakir insanların ne kadar güce ihtiyacı var?” O sordu. “Bu adamların kliması yok, ısıtmak için yüzme havuzları yok, sürecek büyük SUV’ları ya da gaz yakan arabaları yok. Çok küçük bir yerleri var, yanmak için sadece birkaç ampule ihtiyaçları var.”

İbrahim, yemek pişirmek için artık yaygın olarak kullanılan odun, gübre, kömür, parafin ve diğer kirli yakıtların yerine gaz kullanılmasının da Afrika’da hayat kurtaracağını da sözlerine ekledi. “Afrika’da dokuz yüz milyon insan, çoğunlukla kadınlar olmak üzere kirli yemek pişirmekten muzdarip. Bunun kirlilik etkisi ne olacak? Ciddi bir sorun, bir sağlık felaketi ve bir çevre felaketi. Bu yüzden gaza ihtiyacımız var.”

Gelişmiş ülkeler ve sivil toplum grupları, Afrika hükümetlerini, bazıları Kongo havzası gibi tehdit altındaki ekosistemlerde bulunan rezervlerini delmekten caydırmaya çalıştı.

Ancak gaz fiyatları yükseldikçe, rezervlerden yararlanmak daha karlı hale geliyor ve çok uluslu şirketler ile Suudi Arabistan ve Rusya gibi diğer ilgili ülkeler kıtaya yatırım yapmanın yollarını arıyorlar.

AB üye ülkeleri de şimdi, Rusya’dan ithal ettikleri yakıtı değiştirmek için Afrika’dan gaz ithal etmek için mücadeleye girdiler.

İbrahim, “Avrupa’nın şu anda biraz gaz bulmak için etrafta dolaşması bana müstehcen görünüyor” dedi. “Neden aynı seçeneğe sahip olamıyoruz? Biz aynı insanlar değil miyiz?”

Sudan doğumlu bir İngiliz vatandaşı olan İbrahim, 1998’de insanların sabit hat altyapısının olmadığı 14 Afrika ülkesine cep telefonu şebekeleri getiren Celtel International’ı kurarak bir telekom girişimcisi olarak öne çıktı. Afrika’da iyi yönetişim ve liderliği teşvik etmeyi amaçlayan Mo İbrahim Vakfı’nı 2006 yılında kurdu.

Celtel, cep telefonları ile sabit hat teknolojisini “bir sıçrama” yaparak başardı ve 2005 yılında satıldığı zaman 24 milyondan fazla müşteri kazandı. Bazı sivil toplum grupları, Afrika’nın yenilenebilir enerji ile aynı şeyi yapabileceğine ve doğrudan temiz enerjiye geçmek için gaza sıçrayacağına inanıyor.

İbrahim, birçok Afrika ülkesinin yenilenebilir enerji peşinde olduğunu, ancak bu geçişte gaza hala bir “geri dönüş noktası” olarak ihtiyaç duyulacağını söyledi.

“Gerçek şu ki [the move to renewables] Bunu yapmak için gereken sürede yapılamaz” dedi ve yenilenebilir enerjinin değişkenliğine ve pil teknolojisinin eksikliğine işaret etti.

Ayrıca Orta Doğu’dan gaz ithal etmek için sıvılaştırılmış doğal gaz altyapısı inşa eden Avrupa’daki durumu da karşılaştırdı. “Eğer [renewable energy] geçerli, neden bu adamlar hemen atlayıp gaz kullanmayı bırakmıyor? Bunu yapmıyorlar – inşa ediyorlar [LNG infrastructure], aslında kömür madenlerini bile yeniden açıyorlar. Yani bana kendin takip etmediğin tavsiyeler veriyorsun.”

Nijerya gibi petrol zengini ülkelerdeki birçok Afrikalı, ülkelerinin petrol zenginliklerinden çok az fayda gördü, ancak İbrahim aynı şeyin Afrika gazı için geçerli olmayacağını söyledi. “Soğuk savaş sırasında Afrika’da yolsuzluk yaygın olduğunda, durum diktatörlere ve suçlu insanlara elverişliydi. Bozuk şeyler yapmak çok daha kolaydı. Dünya değişiyor.”

Vakfı, örneğin gelişmiş ülkelerde yozlaşmış politikacıların varlıklarını saklamasını zorlaştıracak yeni şeffaflık yasalarını tartışarak bu değişime öncülük etmeye çalıştı.

İbrahim ayrıca Guardian’a Afrika’da veya başka yerlerde fosil yakıt şirketlerine yatırımı olmadığını da doğruladı.